Qısa cavab
Elektron qaimə-faktura (E-qaimə) Azərbaycanda ƏDV ödəyiciləri üçün vergi orqanına onlayn təqdim edilən məcburi sənəddir. Satış əməliyyatlarını izləmək və ƏDV hesablaşmalarını sadələşdirmək üçün istifadə olunur. Ən çox rast gəlinən səhvlər məlumatların yanlış daxil edilməsi, göndərmə müddətinin keçirilməsi və düzəliş qaydalarını bilməməkdir. Bu bələdçidə addım-addım təlimat və tövsiyələr tapa bilərsiniz.
E-qaimə nədir və kimlər istifadə etməlidir?
E-qaimə-faktura (elektron qaimə) Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinə uyğun olaraq ƏDV ödəyiciləri tərəfindən tərtib edilən vergi sənədidir. O, elektron imza ilə təsdiqlənir və vergi orqanının müvafiq informasiya sistemində qeydiyyatdan keçir. ƏDV ödəyicisi olan sahibkarlar satış əməliyyatları üzrə e-qaimə təqdim etməlidir; ƏDV ödəyicisi olmayanlar isə könüllü istifadə edə bilər.
Praktikada qaimə tərtib edərkən VÖEN, məhsul adı, miqdar, qiymət və ƏDV dərəcəsi kimi məlumatların düzgünlüyü kritikdir. Bu sənəd vergi uçotunun əsasını təşkil edir və səhvlər cərimələrə səbəb ola bilər. Sistemin interfeysi yeni istifadəçilər üçün çətin görünsə də, bir neçə əməliyyatdan sonra proses asanlaşır.
- Elektron imza (ASAN imza və ya mobil imza) əldə edin.
- Vergi orqanının rəsmi portalında qeydiyyatdan keçin.
- Qaiməni yalnız müvafiq vergi dövründə tərtib edin.
- Məlumatları göndərməzdən əvvəl diqqətlə yoxlayın.
Addım-addım: E-qaimə necə tərtib edilir?
E-qaimə tərtib etmək üçün əvvəlcə vergi orqanının portalına elektron imza ilə daxil olun. Sonra bölmədən 'Yeni qaimə' seçin və açılan formada alıcı və satıcı məlumatlarını, mal və ya xidmətin təfərrüatlarını daxil edin. Miqdar, qiymət və ƏDV dərəcəsini doğru göstərməyə diqqət edin. Sonra formanı imzalayıb göndərin. Qaimənin statusunu izləyin və alıcının təsdiqini gözləyin.
Göndərməzdən əvvəl sistemdəki bütün məlumatları yoxlamaq, xüsusilə VÖEN-in doğruluğunu təsdiqləmək vacibdir. Səhv yazılmış VÖEN qaimənin qəbul edilməməsinə səbəb ola bilər. Toplu satışlarda Excel idxal funksiyasından istifadə vaxta qənaət edir, ancaq şablonun düzgün doldurulduğuna əmin olun.
- Portalda avtorizasiyadan sonra 'Elektron qaimə' bölməsinə keçin.
- Alıcının VÖEN və digər rekvizitlərini dəqiqliklə doldurun.
- Məhsul/xidmət kodu və ƏDV dərəcəsi barədə cari məlumatı yoxlayın.
- Qaiməni təsdiq edib göndərdikdən sonra sistemdə saxlayın.
İxrac əməliyyatları və xüsusi qaydalar
İxrac əməliyyatlarında ƏDV dərəcəsi 0% tətbiq olunur və bunu təsdiq etmək üçün qaiməyə gömrük bəyannaməsi məlumatları daxil edilir. Bu halda e-qaimədə 'İxrac' işarəsi qoyulmalı və gömrük sənədinin nömrəsi göstərilməlidir. İxrac edən sahibkarlar üçün tələb olunan sənədlərin siyahısı rəsmi mənbələrdən dəqiqləşdirilməlidir, çünki vergi orqanı qaydaları yeniləyə bilər.
AZPROMO-nun fərdi iştirak dəstəyinə əsasən, beynəlxalq sərgilərdə iştirak xərclərinin 50%-i (maksimum 10 000 AZN) kompensasiya edilə bilər. Müraciət etmək üçün sərginin AZPROMO-nun təsdiq edilmiş siyahısında olması vacibdir. Kompensasiya almaq üçün sərgidən sonra 30 iş günü ərzində xərc və iştirakı təsdiqləyən sənədlərlə müraciət etmək lazımdır.
- İxrac qaimələrində gömrük bəyannaməsinin nömrəsini qeyd edin.
- AZPROMO-nun dəstək siyahısındakı sərgiləri izləyin.
- Kompensasiya üçün bütün xərc sənədlərini (müqavilə, ödəniş, hesab-faktura) saxlayın.
- Müddət: sərgidən 30 iş günü ərzində müraciət edin.
Səhvlərin düzəldilməsi və qaimənin ləğvi
Əgər e-qaimədə səhv aşkar olunarsa, dərhal korreksiya qaiməsi tərtib edilməlidir. Korreksiya qaiməsi əsas sənədin məlumatlarına aydınlıq gətirir və orada səhvin səbəbi göstərilir. Səhv qaimənin tamamilə ləğv edilməsi üçün isə qanunvericilikdə müəyyən edilmiş müddət və prosedur var; bu barədə vergi orqanına müraciət etmək tələb oluna bilər.
Praktikada ən çox rast gəlinən səhvlər bunlardır: alıcının VÖEN-inin səhv yazılması, ƏDV məbləğinin hesablanmasındakı xətalar və malın adının tam qeyd edilməməsi. Qaiməni göndərməzdən əvvəl bir dəfə yoxlamaq bu kimi problemlərin qarşısını alır. Düzəlişlərlə bağlı qaydalar dəyişə bildiyindən, rəsmi mənbələrə və ya vergi məsləhətçisinə müraciət edin.
Mənbələr və yoxlama tarixi: [1]Faydalı resurslar və əlaqə kanalları
E-qaimə ilə bağlı suallar üçün vergi orqanının qaynar xətti və rəsmi saytındakı yardım bölməsi əsas mənbələrdir. Portalda təlimatlar və video dərslər də mövcuddur. KOBİA sahibkarlar üçün təlimlər təşkil edir; təqvim və qeydiyyat üçün onun rəsmi saytına baxın.
Sərgilərdə iştirak planlaşdıranlar üçün Iteca Caspian 2026-cı il üçün sərgi təqvimini açıqlayıb; məsələn, Baku Expo Center-də ADEX, Securex Caspian və digər sərgilərin tarixləri dərc olunub. Bu təqvim məhsul ixracı və biznes təmasları üçün faydalıdır.
- Vergi orqanının rəsmi portalında e-qaimə bölməsi.
- KOBİA-nın təlim və tədbir səhifəsi.
- AZPROMO-nun ixrac dəstəyi proqramları.
- Iteca Caspian-ın sərgi təqvimi.
Nəyi əlavə yoxlamaq lazımdır
- E-qaimə göndərmə müddətləri və düzəliş qaydaları Vergi Məcəlləsində dəyişikliklərə uyğun yenilənə bilər; rəsmi vergi orqanı saytını və ya vergi məsləhətçisini yoxlayın.
- ƏDV qeydiyyatı və e-qaimə tətbiqi subyekt üzrə fərqlənə bilər; konkret halınız üçün mütəxəssisə müraciət edin.
- Sərgilərin tarix və yerləri dəyişə bilər; təşkilatçıların saytlarında yoxlayın.
Suallar və cavablar
E-qaiməni nə vaxt göndərmək lazımdır?
E-qaimə malın təhvil verildiyi və ya xidmətin göstərildiyi tarixdən sonra 5 iş günü ərzində göndərilməlidir. Bu müddət Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilib; daha dəqiq məlumat üçün vergi orqanının rəsmi saytına baxın. [1]
Səhv qaiməni necə düzəltməliyəm?
Səhv aşkar edildikdə korreksiya qaiməsi tərtib edilməlidir. Sistemdə ilk qaiməni seçib 'Korreksiya' əməliyyatını yerinə yetirərək düzgün məlumatları daxil edin və imzalayın. Mürəkkəb hallarda vergi orqanına müraciət edin. [1]
ƏDV ödəyicisi deyiləm, e-qaimə tərtib etməliyəmmi?
Xeyr, ƏDV ödəyicisi olmayanlar üçün e-qaimə məcburi deyil. Lakin könüllü istifadə edə bilərlər. ƏDV qeydiyyatı və e-qaimə tələbləri dəyişə bilər; bu səbəbdən qanunvericiliyi izləmək tövsiyə edilir. [1]
Mənbələr və yoxlama tarixi
- Rəsmi mənbə: smb.gov.azsmb.gov.az · Yoxlanılıb
- Rəsmi mənbə: azpromo.azazpromo.az · Yoxlanılıb
- Rəsmi mənbə: iteca.aziteca.az · Yoxlanılıb