Qısa cavab
Azərbaycanda ticarət obyekti və ya ofis açarkən ilk addım vergi orqanında vergi ödəyicisi kimi qeydiyyatdan keçməkdir. Bu, həm fərdi sahibkar, həm də hüquqi şəxs (MMC) üçün məcburidir. Qeydiyyat elektron qaydada, my.gov.az portalı və ya Dövlət Vergi Xidmətinin rəsmi saytı üzərindən aparılır. Ərizədə iqtisadi fəaliyyət növü (OKEU kodu) və obyektin ünvanı göstərilir. Qeydiyyatdan sonra vergi orqanı obyekti vergi uçotuna alır və ticarət fəaliyyəti üçün nəzarət-kassa aparatının (NKA) qeydiyyatı tələb olunur. Bu proses adətən bir neçə iş günü çəkir, lakin dəqiq müddət üçün vergi orqanı ilə əlaqə saxlamaq vacibdir.
Qeydiyyatın ümumi qaydası
Ticarət obyekti və ya ofis açarkən ilk növbədə sahibkarlıq fəaliyyətinə başlamaq üçün vergi ödəyicisi kimi qeydiyyatdan keçmək lazımdır. Bu, fərdi sahibkarlar və ya hüquqi şəxslər üçün eyni qaydada aparılır. Müraciət elektron formada təqdim olunur və ünvanın vergi müfəttişliyi tərəfindən təsdiqlənməsi tələb olunur.
Qeydiyyat prosesi başa çatdıqdan sonra sahibkar vergi uçotuna alınır və ona vergi ödəyicisi statusu verilir. Bu status olmadan ticarət obyektini və ya ofisi qanuni şəkildə istismar etmək mümkün deyil. Ona görə də obyektin açılışından əvvəl qeydiyyatdan keçmək vacibdir.
- Elektron hökumət portalı (my.gov.az) və ya vergi xidmətinin saytı vasitəsilə.
- Ərizəyə iqtisadi fəaliyyət növü və əməliyyat ünvanı əlavə edilir.
- Qeydiyyat adətən bir neçə iş günü ərzində həyata keçirilir (dəqiq müddət üçün vergi orqanına müraciət edin).
Tələb olunan sənədlər
Qeydiyyat üçün müraciət edərkən müəyyən sənədlər tələb olunur. Bunlara şəxsiyyət vəsiqəsi (fərdi sahibkarlar üçün), hüquqi şəxsin təsis sənədləri (MMC üçün), obyektin yerləşdiyi ünvanı təsdiqləyən icarə müqaviləsi və ya mülkiyyət sənədi daxildir. Sənədlər elektron sistemə əlavə olunur və vergi orqanı tərəfindən yoxlanılır.
Bəzi hallarda əlavə sənədlər tələb oluna bilər, məsələn, obyektin planı və ya kommunal ödənişlər üzrə son qəbzlər. Sənədlərin tam siyahısı fəaliyyət növündən və obyektin xüsusiyyətindən asılı olaraq dəyişə bilər. Buna görə də, müraciət etməzdən əvvəl vergi orqanının rəsmi saytındakı tələbləri yoxlamaq məsləhətdir.
- İcarə müqaviləsi və ya notariat qaydasında təsdiqlənmiş müqavilə.
- Kommunal ödənişlər üzrə son qəbzlər və ya obyektin planı.
- Dövlət rüsumunun ödəndiyini təsdiq edən qəbz.
Mikro sahibkarlıq və vergi güzəştləri
Qeydiyyat zamanı mikro sahibkarlıq meyarlarına uyğun gələnlər vergi güzəştlərindən yararlana bilər. Məsələn, dövriyyəsi müəyyən həddən aşağı olan sahibkarlar 75% vergi endirimi hüququna malikdir. Bu güzəşt dövlət vergi xidmətinin rəsmi saytında dərc olunan izahatlara uyğun tətbiq olunur.
Güzəşt tətbiq olunan dövriyyə həddi və şərtlər illik olaraq yenilənə bilər, buna görə də sahibkarlar vergi orqanının rəsmi elanlarını izləməlidirlər. Güzəştdən yararlanmaq üçün ayrıca müraciət tələb olunub-olunmadığını dəqiqləşdirmək vacibdir.
- Güzəşt üçün illik dövriyyə həddi qanunvericiliklə müəyyən edilir və dəyişə bilər.
- Güzəştə düşmək üçün vergi orqanına ayrıca müraciət tələb oluna bilər.
- Rəsmi məlumatı yoxlayın: taxes.gov.az saytındakı izahlar.
Nəzarət-kassa aparatlarının qeydiyyatı
Ticarət obyektləri üçün nəzarət-kassa aparatı (NKA) məcburidir və onlar vergi orqanında qeydiyyatdan keçməlidir. Qeydiyyat elektron qaydada, müqavilə və texniki pasportla birlikdə aparılır.
NKA-sız fəaliyyət göstərmək maliyyə sanksiyalarına səbəb ola bilər, ona görə də obyektin istismara başlamasından əvvəl NKA-nı qeydiyyata almaq vacibdir. Onlayn satış həyata keçirilirsə, virtual NKA istifadə edilə bilər.
- NKA-nın modeli vergi xidmətinin təsdiq etdiyi siyahıda olmalıdır.
- Hər bir satış nöqtəsi üçün ayrıca NKA tələb oluna bilər.
- Onlayn satışda virtual NKA (vNKA) istifadə edilə bilər.
Ümumi vergi rejimi və xüsusi vergi rejimləri
Sahibkar qeydiyyatdan keçərkən vergi rejimini seçir: ümumi və ya sadələşdirilmiş vergi. Mikro sahibkarlar üçün xüsusi rejimlər tətbiq edilə bilər.
Seçim fəaliyyət növündən və dövriyyədən asılıdır. Bəzi fəaliyyət növləri üçün xüsusi qaydalar mövcuddur, buna görə də uyğun rejimi seçmək üçün vergi məsləhətçisi ilə məsləhətləşmək və ya vergi orqanından dəqiq məlumat almaq tövsiyə olunur.
- Sadələşdirilmiş vergi nisbətləri illik dövriyyədən asılı olaraq dəyişir.
- Bəzi fəaliyyət növləri üçün (məsələn, ticarət) xüsusi qaydalar mövcuddur.
- Qeydiyyat zamanı vergi növü barədə məlumat vermək vacibdir.
Nəyi əlavə yoxlamaq lazımdır
- Qeydiyyat müddətləri və tələb olunan sənədlərin tam siyahısı dəyişə bilər; rəsmi mənbələrdən (taxes.gov.az, my.gov.az) yoxlayın.
- 75% güzəşt tətbiq olunan dövriyyə həddi qanunvericiliklə müəyyən edilir və illik dəyişə bilər.
- NKA modellərinin siyahısı və tələblər dövlət orqanları tərəfindən yenilənir, rəsmi məlumatları izləyin.
Suallar və cavablar
Mikro sahibkarlar üçün 75% vergi güzəşti necə tətbiq olunur?
Mikro sahibkarlıq meyarlarına cavab verən sahibkarlar dövriyyə vergisindən 75% az ödəyə bilər. Dəqiq şərtlər və tətbiq qaydası vergi xidmətinin rəsmi saytındakı izahatlarda göstərilib; oraya baxmağı məsləhət görürük. [1]
Qeydiyyatdan keçmək üçün hara müraciət etməliyəm?
Müraciət elektron hökumət portalı və ya vergi xidmətinin saytı üzərindən aparılır. Kağız formada da vergi orqanına müraciət etmək mümkündür, amma elektron üsul daha sürətlidir. [1]
Nəzarət-kassa aparatını nə vaxt qeydiyyata almalıyam?
NKA obyektin istismara başlamasından əvvəl qeydiyyata alınmalıdır. Vergi orqanı bunu tələb edir və NKA-sız fəaliyyət maliyyə sanksiyalarına səbəb ola bilər. [1]
Mənbələr və yoxlama tarixi
- Rəsmi mənbə: taxes.gov.aztaxes.gov.az · Yoxlanılıb