E-customs: Biznes üçün elektron bəyannamə və yük statusunun izlənməsi

E-customs ilə işə başlamaq: qeydiyyat və giriş

Azərbaycanda e-customs xidmətlərindən istifadə etmək üçün ilk növbədə Dövlət Gömrük Komitəsinin rəsmi saytında yerləşən e-xidmətlər bölməsinə daxil olun. Orada 'Trader's Cabinet' kimi fərdi kabinetə giriş tələb olunur. Qeydiyyat prosesi adətən vergi ödəyicisinin identifikasiya nömrəsi (VÖEN) və digər təsdiqedici sənədlərlə aparılır. Sistem işə başlamaq üçün rəsmi təlimatları təqdim edir.

Fərdi kabinetə giriş əldə etdikdən sonra elektron bəyannamənin verilməsi, ödənişlərin edilməsi və yükün statusunun izlənməsi kimi əməliyyatları onlayn yerinə yetirə bilərsiniz. Rəsmi saytda hər bir xidmət üçün ətraflı təlimat PDF formatında yerləşdirilib. Həmin təlimatları diqqətlə oxumaq, səhv addımların qarşısını almağa kömək edir.

Qeydiyyat və giriş üçün tələb olunan sənədlər və şərtlər dəyişə bilər. Bu səbəbdən, əməliyyata başlamazdan əvvəl rəsmi saytdakı cari məlumatları yoxlamaq vacibdir.

Elektron bəyannamənin verilməsi: addım-addım

Elektron bəyannamə vermək üçün 'Lodging electronic customs declarations' xidmətindən istifadə edin. Bu xidmət vasitəsilə mal haqqında məlumatları, o cümlədən mal kodu, dəyəri və mənşə ölkəsini daxil etməlisiniz. Bəyannamə formasını doldurduqdan sonra sistem avtomatik olaraq tələb olunan əlavə sənədləri göstərir.

Müraciət zamanı diqqətli olun, çünki məlumatlardakı hər hansı uyğunsuzluq bəyannamənin rədd edilməsinə səbəb ola bilər. Xüsusilə malın kodu və dəyəri dəqiq göstərilməlidir. Əgər sistemdə problem yaranarsa, gömrük orqanı tərəfindən göndərilən bildirişləri nəzərə alın və çatışmazlıqları vaxtında aradan qaldırın.

Bəzi hallarda mallar üçün əlavə gömrük nəzarəti tələb oluna bilər. Bu, 'e-Customs examination' xidməti vasitəsilə həyata keçirilir. Bu addımda əlavə sənədlər və ya izahatlar tələb oluna bilər.

• Doldurmadan əvvəl bütün məlumatların düzgünlüyünü yoxlayın.
• Xidmətin tələb etdiyi sənədləri əvvəlcədən hazırlayın.
• Əgər bildiriş alsanız, göstərilən müddətdə cavab verin.
• Bəyannaməni təqdim etdikdən sonra qəbz və ya təsdiq sənədini saxlayın.

Yükün statusunun izlənməsi

Yükün statusunu izləmək üçün e-customs sistemindəki 'Obtaining information about the Electronic Customs Declaration' xidmətindən istifadə edin. Bu xidmət vasitəsilə bəyannamənin nömrəsini daxil edərək cari vəziyyəti öyrənə bilərsiniz. Sistem adətən bəyannamənin qəbul edildiyini, yoxlanıldığını və ya buraxıldığını göstərir.

Bundan əlavə, gömrük orqanına elektron sorğu göndərmək mümkündür. Bu, daha ətraflı məlumat əldə etməyə kömək edə bilər. Yükün fiziki hərəkəti ilə bağlı məlumat üçün daşıyıcı şirkətlə də əlaqə saxlamaq faydalıdır.

Status yeniləmələri zamanla gecikə bilər. Bu səbəbdən, müəyyən müddət ərzində cavab gəlməzsə, gömrük orqanı ilə birbaşa əlaqə saxlamaq tövsiyə olunur. Rəsmi saytda bu məqsədlə əlaqə vasitələri mövcuddur.

• Bəyannamə nömrəsi ilə statusu onlayn yoxlayın.
• Elektron sorğu vasitəsilə ətraflı məlumat ala bilərsiniz.
• Daşıyıcı şirkətin izləmə sistemindən də istifadə edin.
• Gecikmə halında gömrük orqanı ilə əlaqə saxlayın.

Gömrük ödənişlərinin onlayn edilməsi

Gömrük ödənişlərini elektron formada etmək üçün e-customs platformasında 'Customs payments' bölməsindən istifadə edə bilərsiniz. Bu bölmədə ödənişin məbləğini və növünü seçərək onlayn ödəniş həyata keçirilir. Ödəniş zamanı xüsusi ödəniş kodu tələb oluna bilər.

Ödənişlərin vaxtında və düzgün aparılması bəyannamənin vaxtında işlənməsi üçün vacibdir. Gömrük orqanı ödənişləri yoxlayaraq malın buraxılışına icazə verir. Ödəniş prosesində hər hansı problem yaranarsa, rəsmi saytdakı texniki dəstək xidmətinə müraciət edin.

Qeyd edək ki, gömrük ödənişləri ilə bağlı tariflər və hesablama qaydaları dəyişə bilər. Bu səbəbdən, rəsmi saytdakı aktual məlumatları izləmək lazımdır.

• Ödəniş kodunu düzgün daxil edin.
• Ödənişi həyata keçirdikdən sonra təsdiqi saxlayın.
• Tariflərdəki yenilikləri mütəmadi yoxlayın.
• Texniki dəstəklə əlaqə saxlamaqdan çəkinməyin.

İxrac dəstəyindən istifadə imkanları

Azərbaycan sahibkarları üçün xarici bazarlara çıxışı təşviq edən dəstək mexanizmləri mövcuddur. Məsələn, AZPROMO beynəlxalq sərgi və yarmarkalarda fərdi iştirak xərclərinin 50%-ni, maksimum 10 000 AZN olmaqla kompensasiya edir. Bu proqram qeyri-neft məhsullarının ixracını təşviq etmək məqsədi daşıyır.

Bu kompensasiyadan yararlanmaq üçün əvvəlcə AZPROMO-nun rəsmi saytındakı tələblərə uyğun olaraq müraciət etməlisiniz. Müraciət prosesində sərginin adı, tarixi və məhsul kateqoriyası göstərilməlidir. Qərar 10 iş günü ərzində verilir və sərgidə iştirak etdikdən sonra 30 iş günü ərzində sənədlərlə təkrar müraciət etməlisiniz.

Bu tip dəstəklər kiçik və orta sahibkarların beynəlxalq ticarətdə iştirakını genişləndirir. Lakin hər bir proqramın şərtləri dəyişə bilər, buna görə rəsmi elanları izləmək tövsiyə olunur.

• AZPROMO-dan sərgi iştirakı üçün 50% kompensasiya almaq mümkündür.
• Maksimum kompensasiya 10 000 AZN təşkil edir.
• Müraciətə qərar 10 iş günü ərzində verilir.
• Sərgidən sonra 30 iş günü ərzində sənədlər təqdim edilməlidir.