Qısa cavab
Azərbaycanda istehlakçının hüquqları “İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Qanunla qorunur. Əgər aldığınız mal normativ sənədlərin tələblərinə, müqavilə şərtlərinə və ya satıcının verdiyi məlumata uyğun deyilsə, bu qüsur sayılır və siz satıcıdan qüsurlu malın dəyişdirilməsini, qiymətin azaldılmasını, qüsurların pulsuz aradan qaldırılmasını və ya ödədiyiniz pulun geri qaytarılmasını tələb edə bilərsiniz. Satıcı bu tələbləri qanunla müəyyən edilmiş müddətlərdə yerinə yetirməlidir, lakin dəqiq müddətlər qanunun maddələrində göstərilib və onları e-qanun.az saytından dəqiqləşdirmək lazımdır.
Qanunvericilik və əsas anlayışlar
“İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Qanun istehlakçı, satıcı, istehsalçı və qüsur anlayışlarını müəyyən edir. İstehlakçı şəxsi tələbat üçün mal alan və ya almaq niyyətində olan şəxsdir. Qüsur isə malın normativ tələblərə, müqavilə şərtlərinə və ya satıcının mal haqqında verdiyi məlumata uyğunsuzluğudur. Mühüm qüsur isə maldan məqsədli istifadəni qeyri-mümkün edən, aradan qaldırılması çox əmək və vaxt tələb edən və ya aradan qaldırıldıqdan sonra yenidən üzə çıxan qüsurdur.
Qanunun 1-ci maddəsində bu anlayışlar dəqiq təsbit edilib və mübahisələrdə hüquqi qiymətləndirmə üçün əsas rol oynayır. Məqalənin sonunda qeyd olunan mənbələrə istinad edərək qanunun orijinal mətninə baxmaq vacibdir.
- İstehlakçı, satıcı və qüsur anlayışları qanunun 1-ci maddəsində izah edilir.
- Mühüm qüsur xüsusi əhəmiyyət daşıyır, çünki tələblərin seçiminə təsir edir.
İstehlakçının hüquq və seçimləri
Qüsurlu mal aldıqda qanun istehlakçıya dörd əsas seçim verir: malın eyni növ və ya başqa növlə əvəz edilməsi, qiymətin müvafiq azaldılması, qüsurların pulsuz aradan qaldırılması və ya ödənilmiş pulun geri qaytarılması. Satıcı bu tələbləri qanunda göstərilən müddətlərdə yerinə yetirməlidir, lakin bu müddətlər qanunun xüsusi maddələrində müəyyən edilib və onları dəqiq öyrənmək üçün e-qanun.az saytına baxmaq lazımdır.
İstehlakçı seçimini satıcıya yazılı şəkildə bildirməli, qəbz və digər ödəniş sənədlərini saxlamalıdır. Mübahisə yarandıqda, qüsurun satıcının günahından qaynaqlandığını sübut etmək tələb oluna bilər. Hansı tələbi seçmək qüsurun xarakterindən və sizin ehtiyacınızdan asılıdır.
- Dəyişdirmə, qiymət azalması, təmir və pul qaytarılması əsas seçimlərdir.
- Yazılı müraciət və sübutların saxlanması vacibdir.
- Müddətlər qanunla müəyyən edilib, onları dəqiqləşdirmək lazımdır.
Satıcının sənədləri və qeydiyyat tələbləri
Satıcılar satış fəaliyyəti üçün qanunvericiliyə uyğun qeydiyyatdan keçməlidir, lakin bu məqalədə konkret qeydiyyat tələblərini sadalamaq mümkün deyil. Satış zamanı təqdim edilən kassa qəbzi ödənişin sübutudur və qaytarma prosesində əsas sənəddir. Satıcı istehlakçının şəxsi məlumatlarını toplayırsa, “Fərdi məlumatlar haqqında” Qanuna əsasən, onun razılığı tələb olunur.
Satıcı fərdi məlumatları yalnız satışı həyata keçirmək üçün toplamalı və istehlakçının razılığı olmadan üçüncü şəxslərə ötürməməlidir. Həmçinin satıcı satdığı malların üzərində əmtəə nişanı istifadə edirsə, “Əmtəə nişanları və coğrafi göstəricilər haqqında” Qanuna əməl etməlidir.
- Satıcının qeydiyyat tələbləri ilə bağlı dəqiq məlumatı müvafiq orqandan almaq lazımdır.
- Kassa qəbzi ödənişin sübutudur, onu saxlayın.
- Fərdi məlumatların emalı üçün istehlakçının razılığı şərtdir.
Qaytarma prosesində praktiki addımlar
Qüsurlu malı qaytarmaq üçün əvvəlcə satıcıya şifahi və ya yazılı müraciət edin. Müraciətdə malın növü, qüsurun təsviri və hansı tələbi irəli sürdüyünüzü (dəyişdirmə, pul qaytarılması və s.) qeyd edin. Satıcı qüsurun tanınması üçün malı ekspertizaya göndərə bilər; bu halda ekspertizanın qaydaları ilə bağlı qanunvericiliyi öyrənin. Satıcı tələbi rədd edərsə, Dövlət İstehlakçı Müdafiəsi Xidmətinə və ya məhkəməyə müraciət edə bilərsiniz.
Malı qaytararkən qablaşdırmanı, istismar sənədlərini və qəbzi saxlayın. Bəzi mallar üçün qaytarma şərtləri fərqli ola bilər, ona görə satıcıdan yazılı məlumat tələb edin.
- Müraciəti yazılı formada edin və surətini saxlayın.
- Qəbz, qablaşdırma və digər sənədləri qoruyun.
- Satıcı rədd edərsə, dövlət orqanlarına müraciət edin.
Mübahisələrin həlli yolları
Satıcı qanuni tələbi yerinə yetirməzsə, istehlakçı Dövlət İstehlakçı Müdafiəsi Xidmətinə yazılı şikayət verə bilər. Şikayətə qəbz, qüsurun fotoları və yazışmalar kimi sübutlar əlavə edilməlidir. Agentlik satıcının fəaliyyətini yoxlaya və inzibati tədbir görə bilər.
Məhkəməyə müraciət son variantdır. Bu zaman mübahisənin predmetini və sübutları hazırlamaq lazımdır. Bu məqalə hüquqi məsləhət deyil, ümumi izahatdır. Mürəkkəb hallarda hüquqşünasa müraciət etmək tövsiyə olunur.
- Dövlət orqanlarına müraciət pulsuzdur.
- Məhkəmə çəkişməsi vaxt və resurs tələb edir.
- Hüquqi dəstək üçün mütəxəssisə müraciət edin.
Nəyi əlavə yoxlamaq lazımdır
- Qaytarma və dəyişdirmə müddətləri qanunun konkret maddələrində göstərilib, onları e-qanun.az saytından dəqiqləşdirmək lazımdır.
- Bu məqalə hüquqi məsləhət deyil, yalnız ümumi izahatdır.
- Satıcının qeydiyyat tələbləri ilə bağlı dəqiq məlumatı müvafiq dövlət orqanından almaq lazımdır.
Suallar və cavablar
Qüsurlu malı hansı müddətdə qaytarmaq olar?
Dəqiq müddət “İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Qanunun müvafiq maddələrində müəyyən edilib və bu məqalədə dəqiq rəqəm yoxdur. Müddəti öyrənmək üçün e-qanun.az saytında qanunun mətninə baxın və ya satıcı ilə razılaşın. [1]
Satıcı qaytarmanı qəbul etmirsə nə etməli?
Satıcı imtina edərsə, ona yazılı tələb göndərin, sonra Dövlət İstehlakçı Müdafiəsi Xidmətinə müraciət edin. Əgər nəticə olmazsa, məhkəməyə müraciət edə bilərsiniz. [1]
Qaytarma üçün hansı sənədləri saxlamaq lazımdır?
Əsas sənəd ödənişi təsdiq edən qəbzinizdir. Həmçinin malın qablaşdırmasını və istismar sənədlərini saxlamaq faydalıdır. [1]
Mənbələr və yoxlama tarixi
- Rəsmi mənbə: frameworks.e-qanun.azframeworks.e-qanun.az · Yoxlanılıb
- Rəsmi mənbə: frameworks.e-qanun.azframeworks.e-qanun.az · Yoxlanılıb
- Rəsmi mənbə: frameworks.e-qanun.azframeworks.e-qanun.az · Yoxlanılıb