Qısa cavab
İcarə müqaviləsini imzalamazdan əvvəl ən vacib addım obyektin qanuni istifadəyə yararlı olmasını yoxlamaqdır. Bu, obyektin mülkiyyət hüququnu, təyinatını, tələb olunan lisenziya və qeydiyyatları, vergi öhdəliklərini və bütün xərcləri əhatə edir. Müqavilədə hər bir şərt aydın yazılmalıdır.
Obyektin rəsmi sənədlərini (çıxarış, mülkiyyət şəhadətnaməsi) yoxlayın. Qida və iaşə kimi fəaliyyətlər üçün AQTA-nın elektron qeydiyyatı tələb olunur. Lisenziya tələb olunan işlər üçün Lisenziyalar Portalına müraciət edin. ƏDV limiti və digər vergi öhdəliklərini Dövlət Vergi Xidmətindən dəqiqləşdirin.
Aşağıdakı bölmələrdə hər bir yoxlama addımı ətraflı izah olunur. Bu məqalə ümumi məlumat verir və konkret vəziyyətdə hüquqşünas və ya vergi məsləhətçisi ilə məsləhətləşmə tövsiyə olunur.
1. Obyektin hüquqi statusunu və mülkiyyət sənədlərini yoxlayın
İcarəyə götürmək istədiyiniz obyektin mülkiyyət vəziyyətini dəqiqləşdirin. Kimə məxsusdur, üzərində həbs və ya başqa məhdudiyyətlər varmı? Bu məlumatları Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin rəsmi elektron xidmətləri və ya çıxarış vasitəsilə əldə edə bilərsiniz. Müqavilədə icarəyə verənin mülkiyyət hüququnu təsdiq edən sənəd nömrəsini qeyd edin.
Obyektin təyinatı (ofis, ticarət, iaşə və s.) biznes fəaliyyətinizə uyğun olmalıdır. Bəzi obyektlər yalnız müəyyən istifadə üçün icazəlidir. Yanlış istifadə inzibati məsuliyyətə səbəb ola bilər. Subicarə planlaşdırırsınızsa, əsas icarə müqaviləsində bu hüququn olub-olmadığını yoxlayın.
Müqaviləyə obyektin faktiki vəziyyəti (təmir, infrastruktur) ilə bağlı qeydlər əlavə edin. Bu, gələcək mübahisələrin qarşısını alır.
- Mülkiyyət çıxarışını və hüquqi təmizliyi yoxlayın.
- Obyektin təyinatının fəaliyyətinizə uyğunluğu.
- Subicarə üçün icazə olub-olmadığını yoxlayın.
2. Lisenziya və qeydiyyat tələblərini araşdırın
Bəzi fəaliyyət növləri xüsusi lisenziya və ya obyektin qeydiyyatını tələb edir. Məsələn, qida obyektləri üçün AQTA-nın Avtomatlaşdırılmış Qida Təhlükəsizliyi İnformasiya Sistemində (AQTİS) qeydiyyat məcburidir. Bu proses tam elektronlaşdırılıb və müraciətlər onlayn qəbul edilir.
Lisenziya tələb edən fəaliyyətlər (məsələn, aptek, tibb) üçün İqtisadiyyat Nazirliyinin Lisenziyalar və İcazələr Portalından icazə alınır. Müqavilədə qeyd edin: obyektin qeydiyyatı və lisenziya xərcləri kimin üzərinə düşür? Əksər hallarda bu öhdəlik kirayəçinin üzərindədir, lakin obyektin infrastrukturu tələblərə cavab vermirsə, əlavə işlər icarəyə verən tərəfindən görülməlidir.
Qeydiyyat üçün tələb olunan sənədləri əvvəlcədən öyrənin və obyektin ünvanının bu prosesə uyğun olub-olmadığını yoxlayın.
- AQTA elektron qeydiyyatı qida sahəsi üçün məcburidir.
- Lisenziya tələb edən fəaliyyətləri yoxlayın.
- Müqavilədə qeydiyyat xərclərinin bölgüsünü qeyd edin.
3. Vergi öhdəliklərini və əlavə xərcləri nəzərdən keçirin
İcarə müqaviləsində kirayə haqqının məbləği, ödəniş qaydası və ƏDV ilə bağlı şərtlər aydın olmalıdır. Əgər biznesinizin dövriyyəsi vergi qanunvericiliyində müəyyən edilmiş həddi keçərsə, ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyatdan keçməli ola bilərsiniz. Bu halda icarə xərcləri ƏDV-yə cəlb edilirmi? Dəqiq limit və qaydalar üçün Dövlət Vergi Xidmətinin rəsmi saytına baxın və ya vergi məsləhətçisi ilə danışın.
Kommunal xərclərin (su, elektrik, qaz, internet) bölgüsü müqavilədə dəqiq göstərilməlidir. Bəzi obyektlərdə bu xərclər aylıq kirayə haqqına daxildir, bəzilərində ayrıca ödənilir. Tariflərin dəyişməsi ümumi xərclərə təsir edə bilər.
Depozit, zamin və cərimə şərtlərini də yazın. Gizli ödənişlərin qarşısını almaq üçün bütün maliyyə şərtlərini müqavilədə əks etdirin.
- ƏDV qeydiyyat limitini və onun icarəyə təsirini yoxlayın.
- Kommunal xərclərin bölgüsünü dəqiqləşdirin.
- Depozitin qaytarılması şərtlərini yazılı şəkildə təsbit edin.
4. Kommunal və texniki xidmətlərin müqavilədə əks olunması
Müqavilədə kommunal xidmətlərin (su, işıq, qaz, internet) və texniki qulluğun (lift, kondisioner, ventilyasiya) kim tərəfindən ödəniləcəyi və təmir işlərinin qaydası göstərilməlidir. Obyektin istifadəsi üçün tələb olunan texniki sənədlər (yanğın təhlükəsizliyi, sanitar sertifikatlar) etibarlı olmalıdır. Bu sənədlərin olmaması biznesinizi dayandıra bilər.
Təhvil-təslim aktında obyektin vəziyyəti, çatışmazlıqlar və geri qaytarma qaydası qeyd edilməlidir. Bu, mübahisələrin qarşısını alır.
- Kommunal xərclərin siyahısını və ödəniş məsuliyyətini müqaviləyə əlavə edin.
- Texniki sənədlərin mövcudluğunu və etibarlılığını yoxlayın.
- Təhvil-təslim aktının şərtlərini razılaşdırın.
5. Müqavilənin müddəti və xitam şərtlərini diqqətlə oxuyun
İcarə müddəti, uzadılma şərtləri və avtomatik uzadılma bəndi olub-olmadığını yoxlayın. Müqavilənin vaxtından əvvəl ləğvi halında tətbiq edilən cərimələri və xəbərdarlıq müddətini öyrənin. Bu, itkilərinizi məhdudlaşdırmağa kömək edir.
Müqavilənin pozulması hallarını (ödəməmə, icazəsiz istifadə) və sanksiyaları aydınlaşdırın. Hər bir konkret hal üçün hüquqşünasın rəyi almaq vacibdir.
- Uzadılma və ləğv şərtlərini yoxlayın.
- Cərimə və xəbərdarlıq müddətini öyrənin.
- Pozuntular və məsuliyyətləri aydınlaşdırın.
Nəyi əlavə yoxlamaq lazımdır
- Məqalədəki məlumatlar yalnız ümumi xarakter daşıyır və konkret hal üçün hüquqi rəy deyil.
- Vergi limitləri və lisenziya tələbləri dəyişə bilər; rəsmi dövlət orqanlarının saytlarından mövcud qanunvericiliyi yoxlayın.
- Obyektin mülkiyyət vəziyyəti, qeydiyyatı və texniki sənədləri yalnız müvafiq qurumlardan alınan rəsmi çıxarışlarla təsdiqlənə bilər.
Suallar və cavablar
Qida obyekti icarəyə götürərkən AQTA qeydiyyatı mütləqdirmi?
Bəli, qida satışı və ya iaşə fəaliyyəti üçün AQTA-nın elektron qeydiyyatı tələb olunur. Bu proses tam elektronlaşdırılıb və AQTİS vasitəsilə onlayn aparılır. Müqavilə bağlamazdan əvvəl obyektin tələblərə uyğunluğunu yoxlayın. [3]
ƏDV qeydiyyatı icarə müqaviləsinə necə təsir edir?
Əgər dövriyyəniz qanunla müəyyən edilmiş həddi keçərsə, ƏDV ödəyicisi olmalısınız. Bu halda icarə haqqına ƏDV əlavə olunur. Müqavilədə qiymətin ƏDV daxil və ya xaric olduğunu dəqiqləşdirin. Dəqiq limit üçün Dövlət Vergi Xidmətinin saytına baxın. [1]
Lisenziya tələb olunan iş üçün obyekti icarəyə götürərkən lisenziyanı kim almalıdır?
Lisenziya adətən biznes subyekti, yəni kirayəçi tərəfindən alınır. Ancaq obyektin fiziki vəziyyəti və infrastrukturu lisenziya şərtlərinə uyğun olmalıdır. Bəzi hallarda obyektin yerləşdiyi yerə görə məhdudiyyətlər ola bilər. Dəqiq tələbləri lisenziyanı verən orqandan öyrənin. [2]
Mənbələr və yoxlama tarixi
- Rəsmi mənbə: taxes.gov.aztaxes.gov.az · Yoxlanılıb
- Rəsmi mənbə: economy.gov.azeconomy.gov.az · Yoxlanılıb
- Rəsmi mənbə: afsa.gov.azafsa.gov.az · Yoxlanılıb